مەلای گەورەی کۆیە کێیە؟ ژیاننامە و کاریگەرییەکانی

مەلا محەمەدی کوڕی مەلا عبدلله ی کوڕی مەلا اسعدی کوڕی مەلاعبدالرحمن ی کوڕی مەلا عبدلله ی کوڕی مەلا محمەد ی کوڕی مەلا ابراهيم ی کوڕی شێخ حسن "ە دایکی ناوی عائیشەی کچی حاجی بەکر ئاغای حەوێزییە. مەلا محەمەد بە مەلای گەورەی کۆیی ناسراوە، لە ساڵی (1876)

🧾 ژیاننامەی مەلای گەورەی کۆیە

مەلای گەورەی کۆیە (مەلا محەمەد) کوڕی مەلا عبدڵڵا، لە بنەماڵەی جەلیزادەی شاری کۆیە لەدایکبووە لە ساڵی 1876. باوکی لە زاناکانی ناوچە بوو، و دایکی ناوی عائیشەی کچی حاجی بەکر ئاغای حەوێزییە. مەلای گەورە بە ناوی ڕاستی خۆی مەلا محەمەد ناسراو بوو، بەڵام لە نێوان خەڵکدا بە “مەلای گەورەی کۆیە” ناسراوە، بەهۆی زانست و کاریگەرییەکانی.بنەماڵەی جەلیزادەی شاری کۆیە لەدایکبووە

دەستپێکی ژیان و فێربوون🎓

لە تەمەنی 18 ساڵیدا ئیجازەی مەلایەتی وەرگرت، و زوو بوو بە مامۆستایەکی ناسراو. لە تەمەنی 19 ساڵیدا خۆی ئیجازەی دا بە قوتابییان، ئەمەش نیشانەی لێهاتووییەکەی بوو.

🏛️ کار و پلەکانی

قازیی شەرعی لە دادگەی کۆیە (1919 – 1928)

خاوەنی ڕۆڵی گرنگ لە کۆمەڵگە

چارەسەری کێشەکانی خەڵک و ڕێنمایی

📚 چالاکی و هەوڵەکان

لەسەر داوای مەلا محەمەد والی موسڵ (سلێمان نەزیف) بڕیار دەدات قوتابخانە لە شاری کۆیە بە ناوی (کویسنجاق ئولا) قوتابخانەی یەکەم بکاتەوە. لەوەش زیاتر لە ساڵی "1920" دا مەلای گەورە و جەمیل ئاغای حەوێزی حاکمی شاری کۆیە یاداشتیان بۆ حاکمی سیاسی بەریتانی بەرزکردووەتەوە و داوای دروستکردنی دەوڵەتی کوردییان کردووە، پوخته ی ه وڵ و چالاکیه کانی .

داواکاری کردن بۆ دامەزراندنی قوتابخانە لە کۆیە

بەشداری لە داواکاری دروستکردنی دەوڵەتی کوردی (1920)

بڵاوکردنەوەی ڕووناکبیری و چاکسازی کۆمەڵایەتی

🧠 بایەخدان بە زانست و زمان

مەلای گەورە بایەخێکی زۆری بە خوێندنەوەی کتێبە زانستی و سیاسیی و مێژووییەکان داوە، هاوکات زۆر بایەخی بە زمانی کوردی داوە و زمانەکانی عەرەبی و فارسی و تورکیشی بە باشی زانیوە، لە ساڵی(1930) بە دواوە قۆناغی پێگەیشتنی فیکری و فەلسەفی مەلای گەورە دەستپێدەکات، چونکە لەو قۆناغەدا شارەزایی تەواو لە زۆربەی زانستە ئایینییەکانی ئیسلامدا پەیدادەکات هەروەک لەو ساڵە بە دواوە دەستیکردووە بە تەفسیرکردنی قورئانی پیرۆز بە ناوی کەلامی خودا،کە لە دە بەرگ پێکدێت و لە ماوەی نێوان ساڵانی(1933 بۆ 1943)دا تەواویکردووە، خاڵبه ندیه کان .

زانستی ئاینی (فیقهی، تەفسیر…)

زمانی: کوردی، عەرەبی، فارسی، تورکی

دەستپێکردنی تەفسیرکردنی قورئان (1930)

📖 بەرهەمەکان

کەلامی خودا (تەفسیر، 10 بەرگ)

فڕی فڕی قەل فڕی

عەقیدەی کوردی

نوێ کەرەوە

دیاری مەلا محەمەدی کۆیی

گوڵی دڵی

ئەمانە و زیاتر لە شانزە کتێب و نووسراوی بە زمانی عەرەبی هەیە
بەداخەوە بە هۆی نەبوونی چاپەمەنییەوە لە سەردەمی خۆیدا بڵاونەکراونەتەوە. بەڵام لە نیوەی دووەمی سەدەی بیستەمدا بەشێکیان بڵاوکرانەوە ساڵی 2009 سه رجه م به رگه کانی ته فسیری قورئان له چاپ دراو

✍️ ڕیفۆرم و چاکسازی

مەلای گەورە دژی:

خورافە
دوواکەوتوویی
بەکارهێنانی ئایین بۆ بەرژەوەندی

هەروەها بانگەشەی:

ئازادی
خوێندەواری
پێشکەوتن

📝 نموونەیەک لە شیعرەکانی

👨 بۆ کوردان

هەتا دەمرم، لە بۆ کوردان دەناڵم
عیلاجیان چۆن بکەم؟ هاوار بە ماڵم!

👩 بۆ ئافرەت

مەلای گەورە بایەخێکی زۆری داوە بە ئافرەت و ڕۆڵی لە کۆمەڵگە:
ژن زینەتی دنیایە
ئەمانەتی خودایە

📌 کۆتایی

مەلای گەورە یەکێک بوو لە زانا و ڕووناکبیرانی گەورەی کورد، کە کاریگەرییەکی زۆری هەبوو لەسەر کۆمەڵگای کوردی لە بوارەکانی ئاینی، کۆمەڵایەتی و فکریدا.

ئاماده کردنی : حکیم محمد حاجی

📚 ئەم بابەتانەش بخوێنەوە

دواین بابەت