نه خۆشی دەوالی ( Varicose Veins ) نەخۆشییەکە کە کاریگەری لەسەر خوێنبەرەکانی قاچەکان دەبێت، کارکردنیان تێکدەدات- ئەو خوێنبەرانەی کە بەرپرسن لە گواستنەوەی خوێن لە قاچەکانەوە بۆ دڵ. هەندێک جار خوێنبەرەکان گەورە دەبن و لەسەر پێست دیار دەبن. بەتایبەتی دوای وەستان بۆ ماوەیەکی زۆر.
وەرینی خوێنبەرەکان( دەوالی) چییە؟
وەرینی خوێنبەرەکان بریتین لە فراوانبوونی نائاسای و ئاوسانی خوێنبەرە ڕووکەشەکان، زۆرجار لە قاچ و ڕانەکاندا، لە ئەنجامی لاوازبوون یان تێکچوونی ئەو بەستەرانەی کە بەرپرسن لە ڕێگریکردن لە ڕۆیشتنی خوێن بەرەو دواوە. ئەم کەموکوڕییە دەبێتە هۆی کۆبوونەوەی خوێن لە خوێنبەرەکەدا و ئاوسانی دیار لە ژێر پێستدا.لە ناو خوێنبەرەکاندا، والوەکان هەن کە یارمەتیدەدەن خوێن بگەڕێتەوە بۆ دڵ.کاتێک ئەم والوەکانە لاوازن، خوێن لە ناو خوێنبەرەکاندا کۆدەبێت و دەبێتە هۆی دەوالی.هۆکارەکان
چەند هۆکارێک هەیە کە دەبێتە هۆی دروستبوونی دەوالی، وەک:
1 - مێژووی خێزانی تووشبوون بە وەرینی خوێنبەرەکان ( ده والی ) مەترسییەکە زیاد دەکات.
2 - تێکچوونی کارکردنی ڤاریکۆز ڤاریکۆس: هۆکاری سەرەکی ڤاریکۆز خوێنبەرەکان لاوازی ڤاریکۆسەکانە کە ڕێگە بە ڕۆیشتنی خوێن بەرەو دڵ دەدات و ڕێگری لە ڕۆیشتنی پاشەکشە دەکات.
3 - لاوازی دیواری خوێنبەرەکان:
4 - بەرزبوونەوەی پەستانی خوێنی خوێنبەرەکان بەهۆی وەستانی درێژخایەن، دووگیانی، یان قەڵەوی.
5 - هۆکارە بۆماوەییەکان.
2 - تێکچوونی کارکردنی ڤاریکۆز ڤاریکۆس: هۆکاری سەرەکی ڤاریکۆز خوێنبەرەکان لاوازی ڤاریکۆسەکانە کە ڕێگە بە ڕۆیشتنی خوێن بەرەو دڵ دەدات و ڕێگری لە ڕۆیشتنی پاشەکشە دەکات.
3 - لاوازی دیواری خوێنبەرەکان:
4 - بەرزبوونەوەی پەستانی خوێنی خوێنبەرەکان بەهۆی وەستانی درێژخایەن، دووگیانی، یان قەڵەوی.
5 - هۆکارە بۆماوەییەکان.
هۆکارەکانی زیاد بونی مه ترسی ده والی
1 - پیربونی ته مه ن.2 - ڕەگەز. ئافرەتان زیاتر ئامادە دەبن بەهۆی کاریگەریی هۆرمۆنەکان و دووگیانی.
3 - دووبارە بوونەوەی دووگیانی.
4 - وەستان یان دانیشتنی درێژخایەن.
5 - قەڵەوی و نەبوونی جوڵە.
6 - هەندێک جار بەکارهێنانی درێژخایەنی کۆرتیزۆن یان حەبی کۆنتڕۆڵی لەدایکبوون.
نیشانەکان
1 - خوێنهێنەری دیار و پێچاوپێچ کە ڕەنگیان شین یان وەنەوشەییە.
2 - قورسایی یان ئازاری قاچەکان کە لەگەڵ وەستان خراپتر دەبێت.
4 - ئاوسانی پاژنەی پێ یان قاچ.
4 - گرژبوونی ماسولکەکان لە شەودا.
5 - خوران یان هەستکردن بە سووتانەوە لە شوێنی خوێنبەرەکە.
6 - لە حاڵەتە پێشکەوتووەکاندا: گۆڕانی ڕەنگی پێست، وشکبوونەوە، برینی درێژخایەن (برینی خوێنبەرەکان).
2 - قورسایی یان ئازاری قاچەکان کە لەگەڵ وەستان خراپتر دەبێت.
4 - ئاوسانی پاژنەی پێ یان قاچ.
4 - گرژبوونی ماسولکەکان لە شەودا.
5 - خوران یان هەستکردن بە سووتانەوە لە شوێنی خوێنبەرەکە.
6 - لە حاڵەتە پێشکەوتووەکاندا: گۆڕانی ڕەنگی پێست، وشکبوونەوە، برینی درێژخایەن (برینی خوێنبەرەکان).
ئاڵۆزییە ئەگەرییەکان
1 - هەوکردنی ڕووکەشی بەڵغەم.
2 - خوێنبەربوون لە خوێنبەرە ئاوساوەکان.
3 - برینی درێژخایەنی پێست.
4 - ترۆمبۆزی خوێنهێنەری قووڵ (DVT).
دەستنیشانکردن
1 - پشکنینی جەستەیی:
2 - پشکنینی خوێنبەرە ئاوساوەکان.
3 - سۆنەری دۆپلەری خوێنبەرەکان:
4 - گرنگترین ڕێگایە بۆ دیاریکردنی شوێن و توندی گەڕانەوەی خوێن.
چارەسەر
دەکرێ بەچەندین شێوە چارەسەر ئەنجام بدرێ بەپێی بارودۆخی نەخۆش و ئاستەکەی لەوانە.
▪️ لەکاتی پشوودان قاچەکانت بەرز بکەرەوە.
▪️ دابەزاندنی کێش.
▪️ دوور بکەوەرەوە لە وەستانی درێژخایەن.
▪️ لەیزەری ناو خوێنبەر/RF: بە بەکارهێنانی وزەی گەرمی لە کاتێتەرەوە خوێنبەرەکە دابخە.
▪️ ڕێکارەکانی نەشتەرگەری: وەکو ڕوتکردنەوە یان بەستنەوە.
2 - وەرزشکردن بە بەردەوامی.
3 - دوور بکەوەرەوە لە دانیشتنی درێژخایەن یان وەستان بەبێ جوڵە.
4 - لە کاتی خەوتن یان پشوودان قاچەکانت بەرز بکەرەوە.
5 - ئەگەر هۆکاری مەترسیت هەیە، چەرمەسەری پاڵەپەستۆ لەبەر بکە.
1. چارەسەری خۆ بەخۆ (نا نەشتەرگەری).
▪️ وەرزشکردی به رده وام.▪️ لەکاتی پشوودان قاچەکانت بەرز بکەرەوە.
▪️ دابەزاندنی کێش.
▪️ دوور بکەوەرەوە لە وەستانی درێژخایەن.
2. چارەسەری دەرمان .
دەرمانەکان بۆ باشترکردنی سوڕی خوێن و کەمکردنەوەی نیشانەکان (وەک دیۆسمین یان هێسپریدین) بەردەستن، بەڵام هۆکاری بنەڕەتی چارەسەر ناکەن.3. چارەسەری پزیشکی
لە هەندێک حاڵەتدا پزیشک پێشنیار دەکات:▪️ چارەسەری ( Sclerotherapy )سکلێرۆتیراپی: دەرزی لێدانی ماددەیەک بۆ ناو خوێنبەرەکە بۆ ئەوەی وردە وردە دابخرێت.▪️ لەیزەری ناو خوێنبەر/RF: بە بەکارهێنانی وزەی گەرمی لە کاتێتەرەوە خوێنبەرەکە دابخە.
▪️ ڕێکارەکانی نەشتەرگەری: وەکو ڕوتکردنەوە یان بەستنەوە.
چۆن خۆمان بپارێزین؟
1 - پاراستنی کێشێکی تەندروست.2 - وەرزشکردن بە بەردەوامی.
3 - دوور بکەوەرەوە لە دانیشتنی درێژخایەن یان وەستان بەبێ جوڵە.
4 - لە کاتی خەوتن یان پشوودان قاچەکانت بەرز بکەرەوە.
5 - ئەگەر هۆکاری مەترسیت هەیە، چەرمەسەری پاڵەپەستۆ لەبەر بکە.
📊 وەرینی خوێنبەرەکان: ڕونکردنەیەک
دوالي وەرینی خوێنبەرە سووکەکان
خوێنهێنەری بچووک یان جاڵجاڵۆکە
چارەسەر: جۆرابی پاڵەپەستۆ + جولە
دوالي وەرینی خوێنبەرە مامناوەند
خوێنبەرە دیارەکان لەگەڵ ئازار یان قورسایی
چارەسەر: چاودێری پزیشکی + تصليب/دەرزی لێدانی گیراوەیەک بۆ ناو خوێنبەر
دوالي وەرینی خوێنبەرە : پێشکەوتوو
ئاوسانی پێست، گۆڕانی ڕەنگی پێست، یان تاڵە موو
چارەسەر: لێزەر / نەشتەرگەری / دەستێوەردانی پزیشکی
*ئەم دیاگرامە بیرۆکەی گشتی دەخاتە ڕوو؛ دەستنیشانکردنی کۆتایی لەلایەن پزیشکەوە ئەنجام دەدرێت..
ڕێژەی سەدی ڕادەی توشبوون بە دەوالی
🔴 دەوالی توند (40%)
🟠 دەوالی مامناوەند (35%)
🟢 دەوالی سووک (25%)
کۆتایی.
وەرینی خوێنبەرەکان ( دەوالی ) کێشەیەکی باوە، بەڵام چارەسەر دەکرێت و دەتوانرێت ڕێگری لێبکرێت. گرنگترین شت کە پێویستە بزانین ئەوەیە کە دەستێوەردانی پێشوەختە بەتایبەتی لەگەڵ گۆڕینی شێوازی ژیان و چارەسەری سادە، ڕێگری لە ئاڵۆزییەکان دەکات و بە شێوەیەکی بەرچاو نیشانەکان کەم دەکاتەوە.
گرنگترین هەنگاو دەبێ پشت ببەسترێ بە ڕێنمایی و شارەزایی پزیشکی .
......
ئا:حکیم محمد حاجی
📚 ئەم بابەتانەش بخوێنەوە
Tags
ته ندروستی