سوپاسگوزاری یەکێکە لە گرنگترین بەها ڕۆحی و ئایینییەکان لە ئیسلامدا. دانپێدانانی هۆشیارانە و لە دڵەوەیە بەو نیعمەتانەی کە خودا بە بەندەیەک دەبەخشێت. بریتییە لە پەرستنی خودا و سوپاسکردنی بە شێوەیەکی زارەکی و جەستەیی. سوپاسگوزاری تەنیا لە دەربڕینی زارەکیدا سنووردار نییە؛ قبوڵکردن و دانپێدانان و گوێڕایەڵی زیاتر لەخۆدەگرێت.
( ئایەتەکانی قورئانی دەربارەی سوپاسگوزاری)
▪ قال تعالى: (وَهُوَ الَّذِي جَعَلَ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ خِلْفَةً لِّمَنْ أَرَادَ أَن يَذَّكَّرَ أَوْ أَرَادَ شُكُورًا). ﴿62 الفرقان﴾▪ نِّعْمَةً مِّنْ عِندِنَا ۚ كَذَٰلِكَ نَجْزِي مَن شَكَرَ ﴿٣٥ القمر﴾
▪ وَهُوَ الَّذِي سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوا مِنْهُ لَحْمًا طَرِيًّا وَتَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُونَهَا وَتَرَى الْفُلْكَ مَوَاخِرَ فِيهِ وَلِتَبْتَغُوا مِن فَضْلِهِ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ﴿١٤ النحل﴾
▪ فَكُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ حَلَالًا طَيِّبًا وَاشْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ إِن كُنتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ ﴿١١٤ النحل﴾
▪ وَالْبُدْنَ جَعَلْنَاهَا لَكُم مِّن شَعَائِرِ اللَّهِ لَكُمْ فِيهَا خَيْرٌ ۖ فَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهَا صَوَافَّ ۖ فَإِذَا وَجَبَتْ جُنُوبُهَا فَكُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْقَانِعَ وَالْمُعْتَرَّ ۚ كَذَٰلِكَ سَخَّرْنَاهَا لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ﴿٣٦ الحج﴾
ئەوەمان بیردەخاتەوە کە نیعمەت تەنها لە خوداوە سەرچاوە دەگرێت:
▪ ﴿وَمَا بِكُم مِن نِّعْمَةٍ فَمِنَ اللَّهِ﴾ [النحل: 53].
خودا پێغەمبەرەکەی نوح، سەلامی خوای لەسەر بێت، بە “بەندەیەکی سوپاسگوزار” وەسف کردووە.
▪ ﴿ذُرِّيَّةَ مَن حَمَلْنَا مَعَ نُوحٍ إِنَّهُ كَانَ عَبْدًا شَكُورًا﴾ [الإسراء: 3].( واتای سوپاسگوزاری و پایەکانی )
سوپاسگوزاری بە زمان: سەرچاوەی سوپاسگوزارییە، وە بە واتای داننان بە چاکە و میهرەبانییەک دێت. لە شەریعەتی ئیسلامدا ستایش و سوپاسگوزاری بەندەیە بۆ خودا و داننان بە نیعمەتەکانی بە دڵێکی دڵسۆز و زمانی تێر و کردەی گوێڕایەڵ.
( پایەکانی سوپاسگوزاری)
• داننان بە نیعمەت لە ناوەوە.
• دەربڕینی بە زمان.
• بەکارهێنانی نیعمەت بۆ گوێڕایەڵی خودا بە ئەندامەکان.
سوپاسگوزاری ڕاستەقینە حاڵەتێکە لە یەکگرتنی دڵ و زمان و کردار، نەک تەنها وشەیەک کە لە دەمەوە دێتە دەرەوە.
( فەزیلەتەکانی سوپاسگوزاری لە ئیسلامدا)
• سوپاسگوزاری نیعمەت زیاد دەکات ، چونکە خودا بەڵێنی داوە نیعمەت زیاد بکات بۆ ئەو کەسانەی سوپاسی دەکەن:
﴿وَإِن تَشْكُرُوا يَرْضَهُ لَكُمْ﴾ [الزمر: 7].
• سوپاسگوزاران کەمن لە بەندەکانی، وەک
خودا باسی کردووە.: ﴿وَقَلِيلٌ مِنْ عِبَادِيَ الشَّكُورُ﴾ [سبأ: 13 خودا پشتڕاستی
دەکاتەوە کە پاداشتی ئەو کەسانە دەداتەوە کە لە دونیا و قیامەتدا سوپاسگوزارن.
• سوپاسگوزاری پاداشتی ئیماندار دەداتەوە
و کارەکانی زۆر دەکات، وەک خودای گەورە دەفەرموێت: ﴿إِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِهِ*
وَمَنْ كَفَرَ فَإِنَّ رَبِّي غَنِيٌّ كَرِيمٌ﴾ [النمل: 40].
وتەی زانایان و پێشینەکان سەبارەت بە سوپاسگوزاری
• پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) دەفەرموێت: ئایا نابێ بەندەیەکی سوپاسگوزار بم؟ هەرچەندە گوناهەکانی لێخۆشبوون.
• حەسەنی بەسری دەفەرموێت: زۆرجار نیعمەتەکانی خودا لەبیر بکەن، چونکە یادکردنیان سوپاسگوزارییە.
• عەلی کوڕی ئەبی تالیب (خوا لێی ڕازی بێت) دەفەرموێت: نیعمەتەکان بەستراوەتەوە بە سوپاسگوزارییەوە، سوپاسگوزاریش پەیوەستە بە زیاترەوە، نیعمەتی زیاتر لە خوداوە ناوەستێت تا سوپاسگوزاری لە بەندە نەوەستێت.
• ابن القیم ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرموێت: (خودا بەڕاستی سوپاسگوزارە، تەنانەت بۆ کارێکی بچووکیش سوپاسگوزارە و کارە چاکەکە دە هێندە زیاد دەکات).
( پەیوەندی نێوان سوپاسگوزاری و
سوپاسگوزاری و سەبر دوو دیوی یەک دراون. سەبرگرتن لە دوورکەوتنەوە لە گوناح و سوپاسگوزاری لە گوێڕایەڵی خودا. سوپاسگوزاری تەواو تەنها لە ڕێگەی سەبرەوە بەدەست دێت. ئیبن هاجەر دەفەرموێت: سوپاسگوزاری بریتییە لە سەبرگرتن لە گوێڕایەڵی خودا و سەبرگرتن لە دوورکەوتنەوە لە گوناه، ئەگەر یەکێکیان ون بوو ئەوی تریان لەدەست دەچێت.
( سوپاس بۆ ئەندامەکان)
سوپاسگوزاری تەنها بە زمان دەرنابڕدرێت،
بەڵکو بە ئەندامەکانیش دەردەبڕدرێت: سوپاسگوزاری بۆ چاو بریتیە لە بینینی چاکە و کوێربوونە بەرامبەر بە خراپە.
• سوپاسگوزاری بۆ گوێچکەکان بریتییە لە بیستنی
چاکە و خۆبەدوورگرتن لە خراپە.
• سوپاسگوزاری بۆ دەستەکان ئەوەیە کە بەکاریان
بهێنیت لە گوێڕایەڵی خودادا و نەیبەن ئەوەی هی ئەوان نییە.
• سوپاسگوزاری بۆ گەدە بریتییە لە خۆراکدان
و پەروەردەکردن، هەرگیز لە گوناه تێر نابێت.
• سوپاسگوزاری بۆ بەشە تایبەتەکان بریتییە
لە داپۆشینی گوناهەکانی و خۆبەدوورگرتن لە تاوان.
• سوپاسگوزاری بۆ پێیەکان بریتییە لە ئەنجامدانی
کارە چاکەکان.
بەم شێوەیە سوپاسگوزاری دەربڕینێکی کردەییە کە هەموو لایەنەکانی ژیانی مرۆڤ لەخۆدەگرێت.
ئەنجام
سوپاسگوزاری کلیلی بەختەوەرییە و هەوێنی عیبادەت و نزیکبوونەوە لە خودا. بەندەیەک لە کوفر دەپارێزێت و دڵمان پڕ دەکات لە ڕازیبوون و نیعمەتەکانی خودا لە ژیانماندا زیاد دەکات. با باوەڕدار هەوڵبدات لە باوەڕ و قسە و کردارەکانیدا سوپاسگوزار بێت، دڵنیابێت لەوەی خودا لێبووردە و قەدرزانییە، ئێمە و تۆ دەکاتە ئەو کەسانەی کە سوپاسگوزارین و ڕازین بە ڕەحمەت و نیعمەتەکانی . داواکارین لە خودای گەورە ڕێنماییمان بکات بۆ سوپاسگوزاری ڕاستەقینە، کە دڵی ئەو خۆش دەکات و لە نیعمەت و نیعمەتەکانی زیاترمان دەکات. ئەم بابەتە لەسەر بنەمای چەندین ئایەتی قورئانی پیرۆز و فەرموودەکانی پێغەمبەر (صلی الله علیه وسلم) و وتەی زانایانی گەورە و مرۆڤە چاکەکانە.
=======
ئاماده کردنی : حكيم محمد حاجى